Duurzame energie helpt klimaatverandering tegen te gaan en voorkomt dat energie 'op' raakt. Maar wat verstaan we onder duurzame energiebronnen? En welke soorten en toepassingen behoren daartoe?

Duurzame energie heet zo omdat de bronnen, zoals zonlicht of windkracht, niet kunnen opraken. Bovendien drukt de productie van duurzame energie in vergelijking met conventionele bronnen veel minder zwaar op het milieu, doordat er veel minder van het broeikasgas CO2 bij vrijkomt. Bij de productie van 1 kWh elektriciteit uit kolen ontstaat minstens 850 gram CO2; 1 kWh stroom uit zonlicht levert maar 50 gram op. De bekendste duurzame energiebronnen zijn windkracht, waterkracht en zonlicht. Andere bronnen zijn biomassa, aardwarmte en warmte uit onze omgeving (zoals in lucht en bodem).

Tips

Als u iets wilt doen voor het klimaat, bespaar dan op energieverbruik. Ondanks alle aandacht die uitgaat naar alternatieven voor fossiele brandstoffen, is afname van energieverbruik nog steeds de meest effectieve manier om het vrijkomen van CO2 te verminderen en zo klimaatverandering tegen te gaan. Meer tips? Kijk op Energie en energie besparen, of Bespaartips verwarming.

Kijk bij het aanschaffen van apparaten of ze energiezuinig zijn en laat ze niet onnodig aanstaan. Zie ook Grote energieverbruikers.

Kies voor groene energie bij uw energieleverancier.

Probeer CO2-uitstoot te compenseren of onderneem andere actie om klimaatneutraler te leven. Kijk ook eens op Klimaatneutraal autorijden, Klimaatneutraal kopen, en Klimaatneutraal vliegen.

Energie in de schijnwerper

Zowel energieproducenten, als milieu-organisaties en onderzoeksinstituten zijn het er over eens dat duurzame energievoorziening steeds belangrijker wordt. Door bewustwordingsfilms als An Inconvenient Truth en The 11th Hour halen klimaatverandering en energiebesparing ook steeds vaker het nieuws.

Schaarste

Denk bij energievoorziening trouwens niet alleen aan gevolgen voor het klimaat, maar ook aan de verhoudingen tussen landen: schaarste in energie leidt op het wereldtoneel tot grote economische en politieke problemen.

Daarom duurzaam

Duurzame energiebronnen hebben twee grote voordelen ten opzichte van conventionele, fossiele brandstoffen zoals aardgas en kolen.

Nooit op

De bronnen gaan allereerst nooit op: wind, zonlicht en warmte diep onder de aardkorst, zijn er altijd. Energie uit biomassa maakt gebruik van organische materialen zoals groente- fruit- en tuinafval, hout en palmolie. Het kost wat tijd om die weer te telen of produceren, maar in principe groeien die 'bronnen' in relatief korte tijd weer aan.

De vorming van de fossiele brandstoffen in hoeveelheden zoals die we nu gebruiken, kost miljoenen jaren. Daarom heten ze in de praktijk eindige bronnen: als ze op raken, kunnen we niet wachten op de vorming van nieuwe olie, aardgas of steenkool.

Minder CO2

Ander voordeel is dat bij de productie van duurzame energie minder CO2 vrijkomt. Het omzetten van zonlicht in elektriciteit, of het opwarmen van water met warmte uit de aardkorst, levert helemaal geen CO2 op. Wel is voor de productie van zonnecellen en andere duurzame energievoorzieningen zoals windmolens of warmtepompen, energie nodig uit fossiele brandstoffen. Daarom draagt ook duurzame energie een (klein beetje) bij aan klimaatverandering.

In de tabel staat de hoeveelheid CO2 die vrijkomt bij de productie van 1 kWh elektriciteit door verschillende energiebronnen. Als uit een bron ook andere broeikasgassen dan CO2 vrijkomen, zijn deze omgerekend naar hun equivalent in CO2 om de vergelijking helder te houden. Olie staat er niet bij; dat wordt niet of nauwelijks gebruikt voor elektriciteitsproductie.

Onzekerheden

Cijfers van kolen en gas zijn onbetwist. De andere cijfers zijn veranderlijk. Er zijn namelijk nog veel onzekerheden over de uitstoot bij duurzame en kernenergie, en (technische) ontwikkelingen gaan snel. Vast staat wel dat de uitstoot van broeikasgassen bij duurzame energiebronnen aanzienlijk lager is dan bij fossiele brandstoffen. Voor biomassa is geen preciezer cijfer te geven, omdat er zoveel verschillende vormen van energiewinning uit biomassa bestaan.

Prijskaartjes vergelijken

Als je de prijs van elektriciteit uit verschillende energiebronnen vergelijkt, dan komen zonnepanelen er het slechtst vanaf; elektriciteit daarvan kost het meest per kWh. Kolen en sommige vormen van energie uit biomassa zijn het goedkoopst. In de middenmoot zitten aardgas, kernenergie, water- en windenergie. Dat blijkt uit vergelijkingen waarbij de productie, de kosten voor bouw van de installaties en onderhoudskosten zijn meegenomen.

Ontwikkeling

De hoge aanschafprijs van zonnepanelen maakt de prijs van elektriciteit opgewekt met zonlicht het hoogst. De subsidieregeling Duurzame energie maakt dit alternatief iets aantrekkelijker.

Van kernenergie is vrij zeker dat de prijs niet zal dalen. De prijs van energie uit kolencentrales stijgt mogelijk als in de toekomst het vrijkomende CO2 wordt opgevangen en opgeslagen in de bodem.

Soorten duurzame energie

Aardwarmte

Aardwarmte is zogeheten thermische energie: energie in de vorm van warmte. Het zit in de buitenste laag van de aardkorst (tot zes kilometer diep). In Nederland wordt gebruik gemaakt van zonnewarmte die de aarde tot 100 meter diep heeft opgewarmd. Met een bodemwarmtewisselaar en een warmtepomp is deze warmte bruikbaar voor ruimteverwarming. Lees meer op Aardwarmte.

Energie uit biomassa

Energie uit biomassa wordt opgewekt door verbranding, vergassing of vergisting van organische materialen. Dat zijn hout, groente- fruit- en tuinafval, maar ook plantaardige olie, mest en (delen van) speciaal geteelde gewassen. Hoe duurzaam energie uit biomassa echt is, daarover verschillen de meningen van experts. Lees meer op Energie uit biomassa.

Waterkracht

Waterkracht is energie opgewekt uit stromend water, bij voorkeur met flinke hoogteverschillen omdat het water dan de meeste kracht heeft. Behalve rivierwater is ook kustwater heel geschikt om energie op te wekken. Namelijk met systemen die golf- en getijdenkrachten omzetten in elektriciteit.

Waterkrachtcentrales in Nederland kunnen het natuurlijk niet hebben van hoogteverschillen. De centrales halen daarom energie uit de enorme hoeveelheden water die in korte tijd de turbine passeren. Deze zogeheten reactie-turbines maken namelijk gebruik van het drukverschil vóór en achter de turbine. Lees meer op Waterkracht.

Windenergie

Het platte en winderige landschap van Nederland is zeer geschikt om met windkracht elektriciteit op te wekken. De werking is vergelijkbaar met de werking van een fietsdynamo: draaiende wieken drijven een generator aan, die weer elektriciteit opwekt. In 2005 leverden windturbines in Nederland voldoende elektriciteit om ruim 615.000 huishoudens van stroom te voorzien. Lees meer op Windenergie.

Zonne-energie

Zonlicht is een betrouwbare energiebron, ook in Nederland. Bij de productie van elektriciteit of warmte uit zonlicht, komen er nauwelijks milieuonvriendelijke stoffen vrij, zoals CO2. Relatief bekende toepassingen van zonlicht zijn zonnepanelen en zonneboilers; maar kent u ook passieve zonne-energie al? Lees verder op Zonne-energie.

Duurzame energie thuis gebruiken

Zonnepanelen & zonneboiler

De zwarte zonnecollectoren verwarmen water; de meestal blauwkleurige zonnepanelen maken elektriciteit. De hoge kosten voor zonnepanelen en collectoren temperen de populariteit van grote zonne-energiecentrales én massale particuliere aanschaf. Dat laatste kan wellicht veranderen, nu de ene na de andere subsidieregeling is gestart voor particulieren. Lees meer op Zonnepanelen en Zonneboiler.

Groene elektriciteit

Als een energieleverancier zijn elektriciteit uit een duurzame bron aanlevert, heet dat groene elektriciteit, of groene stroom. Energieleveranciers zijn verplicht om aan te geven welke bronnen van energie zij gebruiken om u stroom te leveren. U kunt dus niet alleen uw leverancier kiezen, maar ook uw (groene) bron. In 2006 maakten 2,4 miljoen huishoudens gebruik van groene elektriciteit. Lees verder op Groene elektriciteit.

Warmtepompen

Omgevingswarmte, uit de bodem of uit de lucht rondom uw woning, is bruikbaar om de woning mee te verwarmen. Het temperatuursverschil hoeft niet eens groot te zijn om er met een warmtepomp gebruik van te maken. Een warmtepomp voor bodemwarmte neemt de warmte op uit de bodem en brengt die naar de verwarmingsinstallatie. Sinds september 2008 is er subsidie voor de aanschaf van warmtepompen. Lees verder op Warmtepompen.

Keurmerk duurzame energie

Duurzame maatregelen in huis, zoals een warmtepomp of zonneboiler, vergen vaak een ferme investering. Maar wie garandeert goede kwaliteit bij een zo laag mogelijke milieubelasting? Dat doen keurmerken. Lees verder op Keurmerk duurzame energie.

Standpunten organisaties

Zowat alle organisaties die iets met (duurzame) energie te maken hebben, zien het belang van duurzame energievoorziening, vanwege de dreigende klimaatveranderingen en het opraken van fossiele brandstofbronnen.

Waar diverse experts en belangengroeperingen het echter niet eens over zijn, is de snelheid waarmee de olie opraakt, en de technieken en middelen die je het best kunt inzetten tegen klimaatverandering. De discussies lopen vooral hoog op over kernenergie en zogeheten schoon fossiel; dit is efficiënt gebruik van fossiele brandstoffen met (technische) maatregelen tegen de uitstoot van schadelijke gassen, zoals opslag van CO2 in de bodem.

Milieu organisaties

De milieuorganisaties zijn voor stimulering van het gebruik van zoveel mogelijk duurzame energiebronnen als zon, wind en biomassa. Overigens realiseren de organisaties zich dat we voorlopig ook nog olie, kolen en gas nodig hebben. Ze vinden wel dat dit zo efficiënt en schoon mogelijk moet gebeuren.

Kernenergie is geen optie voor de milieuorganisaties. Zij vinden kernenergie duur, niet veilig, en niet klimaatneutraal. De organisaties benadrukken dat de hoeveelheid grondstof (uranium) beperkt is en dat er geen oplossing is voor radio-actief afval.

Tips energiebesparing verwarming, thermostaat en ventilatie

De energie die nodig is voor je verwarmingssysteem maakt een kwart van je energie nota uit Dus alle vensters dicht houden? Geen goed idee, omdat we allemaal verse lucht nodig hebben en goed gevoel voor jezelf . Enkele waardevolle tips over warmte en ventileren

Thermostaat lager, verbruik lager
Het verschil tussen 20 ° C en 21 ° C kamertemperatuur is je nauwelijks opgevallen. Maar wel in je portemonnee. Immers, je bespaart 6% energie op verwarming als je de temperatuur met een graad verlaagd. Op 2 °C minder, is het al 12%. De optimale temperatuur voor de slaapkamer is ongeveer 16 °C voor een rustgevende slaap.
Wil je zoveel mogelijk profiteren van de warmte, zorg er dan voor dat er geen gordijnen of meubels voor de radiatoren hangen of staan.
Schakel de verwarming bij afwezigheid ook niet helemaal uit. Een constante gemiddelde temperatuur van 16 a 17 ° C is beter dan het constant inschakelen en uitschakelen van de verwarming. Bij langdurige afwezigheid (weekend) is 12-15 ° C kamertemperatuur een gunstige warmte.

Zuurstof geeft energie.
Ventilatie is heel belangrijk en moet altijd plaats vinden, Er gaat echter veel energie verloren door onjuiste ventilatie, zoals constant openstaande ramen, dit kan oplopen tot 50% van de verwarming energie. Ideaal is dus als je meerdere keren per dag de ramen volledig opent en niet langer dan 5 tot 10 minuten.

Extra tips energiebesparing verwarming, thermostaat en ventilatie

• Doe een uur voor het slapen gaan de thermostaat naar beneden (tussen de 14 en 15 graden Celsius).
• Zet de thermostaat een graadje lager bijvoorbeeld 20 in plaats van 21 graden.
• Een thermostaat die programmeerbaar zorgt voor veel energiebesparing.
• Als er CV buizen op zolder liggen isoleer deze dan met buisjes van schuim. Dit scheelt veel warmte verlies.
• Hang gordijnen achter de verwarming. Zo blijft de warmte niet achter de gordijnen.
• Als u dag/nacht tarief stroom hebt maak dan gebruik van het nacht tarief stroom, want dit is goedkoper